การรักษารอยโรคก่อนเป็นมะเร็งปากมดลูก
ปรับเปลี่ยนการเรียกตามระบบ The Bethesda System ซึ่งแบ่งรอยโรคตามความเสี่ยง ดังนี้:
3.1 LSIL (Low-Grade Squamous Intraepithelial Lesion)
- เทียบเท่า: CIN 1 หรือการติดเชื้อ HPV
- แนวทางการรักษา: รอยโรคกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ (ประมาณ 60-80%) สามารถหายเองได้ (Regression) ภูมิคุ้มกันร่างกายจะกำจัดเชื้อออกไป
- อายุน้อย (< 25-30 ปี): เน้น การตรวจติดตาม (Observation) นัดทำ Pap smear/LBC หรือ HPV test ซ้ำใน 1 ปี ไม่จำเป็นต้องรีบจี้หรือผ่าตัด
- อายุมาก หรือ เป็นซ้ำซาก: อาจพิจารณาจี้เย็น (Cryotherapy) หรือจี้ความร้อน หากติดตามแล้วรอยโรคไม่หายไปนานเกิน 2 ปี
3.2 HSIL (High-Grade Squamous Intraepithelial Lesion)
- เทียบเท่า: CIN 2, CIN 3 (Moderate to Severe Dysplasia)
- ความเสี่ยง: มีโอกาสกลายเป็นมะเร็งสูงหากไม่รักษา
- แนวทางการรักษา: ต้องกำจัดรอยโรคออก
- Excisional Procedure (การตัดออก): เป็นวิธีหลัก เช่น LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure) หรือ Conization เพื่อตัดรอยโรคออกและได้ชิ้นเนื้อมาตรวจยืนยันขอบเขต
- Ablative Procedure (การทำลาย): เช่น การจี้เย็น หรือ Laser Ablation (จะทำในกรณีที่เห็นรอยโรคครบถ้วนและไม่สงสัยมะเร็งลุกลามเท่านั้น แต่ปัจจุบันนิยมน้อยกว่าการตัดเพราะไม่ได้ชิ้นเนื้อ)
การรักษามะเร็งปากมดลูกในระยะต่างๆ (Treatment by Stage)
การรักษาหลักขึ้นอยู่กับระยะของโรค (Staging) สุขภาพผู้ป่วย และความต้องการมีบุตร
ระยะที่ 1 (Early Stage: I – IIA1) ก้อนจำกัดที่ปากมดลูก ขนาดไม่ใหญ่มาก
- การผ่าตัด (Surgery): เป็นวิธีหลัก
- ต้องการมีบุตร: ตัดปากมดลูกแบบกว้าง (Radical Trachelectomy)
- ไม่ต้องการมีบุตร: ตัดมดลูกแบบกว้างพร้อมเลาะต่อมน้ำเหลืองเชิงกราน (Radical Hysterectomy + Pelvic Lymphadenectomy)
- หมายเหตุ: หากผ่าตัดแล้วพบปัจจัยเสี่ยงสูง (เช่น ลามไปต่อมน้ำเหลือง ขอบเขตการผ่าตัดไม่พ้น) ต้องฉายแสงและให้ยาเคมีบำบัดเพิ่ม (Adjuvant treatment)
ระยะลุกลามเฉพาะที่ (Locally Advanced: IB2 – IVA) ก้อนใหญ่ หรือลุกลามออกข้าง
- การฉายแสงร่วมกับยาเคมีบำบัด (Concurrent Chemoradiation – CCRT): เป็นมาตรฐานหลัก “ห้ามผ่าตัด” ในระยะนี้เพราะจะได้ผลไม่ดีเท่า
- ประกอบด้วย: ฉายแสงภายนอก (External beam) + ฝังแร่ (Brachytherapy) + ให้ยาเคมีบำบัด (Cisplatin) สัปดาห์ละครั้งเพื่อเสริมฤทธิ์รังสี
ระยะแพร่กระจาย (Metastatic: IVB) หรือ มะเร็งกลับมาเป็นซ้ำ
- ยาเคมีบำบัด (Systemic Chemotherapy): เช่น Carboplatin + Paclitaxel
- ยาต้านการสร้างหลอดเลือด (Targeted Therapy): เช่น Bevacizumab
- ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy): เช่น Pembrolizumab (ในรายที่ตรวจพบค่า PD-L1)
- การรักษาแบบประคับประคอง (Palliative Care): ตามอาการ